کنترل نقاط بحرانی (HACCP)
استاندارد غذا HACCP :
برای تامین سلامت مواد غذایی در کشورهای مختلف، بخصوص ممالک پیشرفته حداقل سطحی که استاندارد قابل قبول در آن کشور هاست در نظر گرفته می شود، سطح مذکور به علت اهمیت رعایت موازین بهداشتی، برای حمایت از مصرف کنندگان تعیین می گردد.
در حال حاضر ،برای تامین سلامت و کیفیت مطلوب مواد غذایی، اعضای اتحادیه اروپا، آمریکا، کانادا، استرالیا و کشورهای در حال توسعه ی هند، تایلند، برزیل و موزامبیک به سیستم
(HACCP) = (Hazard Analysis And Critical Control Point)
روی آورده اند.
سیستم مذکور در مقایسه با سیستم های کیفیت ISO9000 کم هزینه تر است و شناسایی نقاط حساس و بحرانی فرآیند تولید و کنترل آنها را در بر می گیرد. این نقاط مراحل یا مکانهایی در فرآیند تولید مواد غذایی، از مواد اولیه تا مواد غذایی نهایی قابل مصرف توسط مصرف کننده است که از طریق کنترل آنها، صدمه وارد آمدن به نقاط مزبور قابل پیشگیری، رفع یا کنترل باشد.
آسیبهای احتمالی که سلامت کالا را تهدید می کند عبارتنداز؛ وجود توکسینها مانند آفلاتوکسین، مواد شیمیایی مانند بقایای آفت کشها یا وجود اشیاﺀ خارجی در محصول مانند فلزات و مواد زائد.
HACCP ایجاب می کند که حدود بحرانی برای موارد پیش بینی شده، برای هر نقطه کنترل، تعیین گردد مثلا ممکن است حد مجاز آفلاتوکسین پسته ای که در کارگاههای یک کشور برای عرضه به بازارهای داخلی و خارجی بسته بندی می شود حد تعیین شده در استاندارد ملی آن کشور در نظر گرفته شود یا اینکه میزان آفلاتوکسین، پایین تر از حد مورد نظر کشور خریدار تعیین گردد. برای برآوردن این منظور نقاطی که در آنها احتمال ایجاد آفلاتوکسین در پسته وجود دارد تحت مراقبت و کنترل لازم قرار می گیرد پس از آن، اگر میزان آفلاتوکسین کمتر از حد مجاز تعیین شده یا صفر باشد سلامت پسته از این سم تضمین می گردد. سایر نقاط یا مراحل مورد نظر نیز تحت کنترل و نظارت مقتضی قرار می گیرد تا در هر مرحله سلامت کالا تامین گردد.
HACCP علاوه بر تایین حدود بحرانی برای هر نقطه کنترل، به شیوه های نظارت بر هر نقطه کنترل، سیستم ثبت برای مستند سازی و روش های اصلاحی که برای مراقبت از سیستم اجرا می شود نیازمند است.
فعالیت سازمانهای حمایت از مصرف کنندگان برای تامین سلامت ایشان، حمایت دولت ها جهت حفظ حقوق آنان و اهمیت رعایت موازین بهداشتی برای تولید مواد غذایی سالم و دارای کیفیتی قابل پذیرش موجب شده است که سیستم کیفیت HACCP ، به تدریج در صنایع تبدیلی کشور های مختلف پذیرفته و اجرا شود و با کنترل نقاط بحرانی فرآیند تولید و اجرای شیوه های پیشگیری از خطرات احتمالی در هر مرحله از تولید و انجام نظارت های لازم، دستیابی به محصول سالم بهداشتی و با کیفیت مطلوب میسر گردد.
کلمات کلیدی: کنترل نقاط بحرانی،HACCP ،ISO9000 ،سلامت مواد غذایی، استاندارد غذا